یرقان که اغلب به عنوان زردی شناخته میشود، وضعیتی است که در آن پوست، صلبیه (سفیدی چشم) و غشاهای مخاطی زرد می شوند. این رنگ زرد ناشی از سطح بیلی روبیین، رنگدانه صفراوی زرد- نارنجی است. صفرا مایعی است که توسط کبد ترشح می شود.بیلی روبین از تجزیه گلبول های قرمز تشکیل می شود. به طور کلی زردی بیشتر در نوزادان مطرح است که تقریبا نزدیک به 60 درصد از نوزادان سالم را درگیر خود می کند.
با این حال یرقان و زردی در بزرگسالان نیز وجود دارد و می تواند آن ها را نیز درگیر کند. اصلی ترین راه درمان زردی در نوزادان فتوتراپی می باشد که می توان این درمان را در بیمارستان و یا در خانه و با اجاره دستگاه زردی نوزاد انجام داد. اما در بزرگسالان مقداری متفاوت می باشد که در ادامه به آن می پردازیم.
❤️🩺 سریع ترین راه درمان زردی نوزاد : اجاره دستگاه زردی نوزاد 👉👶🍼
چه چیزی باعث زردی می شود؟
زردی می تواند به دلیل وجود مشکل در هر یک از سه فاز تولید بیلی روبین ایجاد شود:
1.قبل از تولید بیلی روبین
قبل از تولید بیلی روبین، ممکن است به دلیل افزایش سطح بیلی روبین ناشی از موارد زیر، به زردی غیر کونژوگه( یا غیر مستقیم) ایجاد شود:
- بازجذب هماتوم های بزرگ (مجموعه از سلول های خونی که به صورت لخته شده و یا نیمه لخته در زیر پوست وجود دارند)
- کم خونی همولیتیک (سلول های خون قبل از پایان عمر طبیعی از بین می روند و از جریان خون خارج می شوند)
2.در طول تولید بیلی روبین
این موضوع می تواند ناشی از موارد زیر باشد:
- ویروس ها، از جمله هپاتیت A، هپاتیت مزمن B و C و عفونت ویروسی ناشی از اپشتین بار( مونونوکلئوز عفونی).
- الکل
- اختلالات خود ایمنی
- نقص های متابولیک ژنتیکی نادر
- داروها، از جمله مسمومیت با استامینوفن، پنی سیلین ها، داروهای ضد بارداری خوراکی، کلرپرومازین و استروئیدهای استروژنی یا آنابولیک.
3.پس از تولید بیلی روبین
زردی ممکن است به دلیل انسداد مجاری صفراوی ناشی از موارد زیر باشد:
- سنگ کیسه صفرا
- التهاب( تورم) کیسه صفرا
- سرطان کیسه صفرا
- تومور پانکراس
تقریبا تمامی دلایلی که می توانند باعث زردی شوند در این قسمت بیان شدند. با این حال دلایل به وجود آمدن خارج از این موارد نیست. تشخیص دلیل قطعی زردی به عهده پزشک متخصص می باشد.
علائم زردی و پیشگیری از آن
زردی نوزاد میتواند دارای علائم متفاوتی باشد که در ادامه با برخی از علائم زردی آشنا میشویم و به نحوه ی پیشگیری و درمان آنها میپردازیم.
علائم زردی چیست؟
گاهی اوقات ممکن است فرد علائم زردی نداشته باشد و این بیماری به طور تصادفی پیدا شود. شدت علائم بستگی به علل زمینه ای و سرعت یا کندی پیشرفت بیماری دارد. اگر یک مورد زردی کوتاه مدت( معمولا ناشی از عفونت) در یک شخص وجود داشته باشد، ممکن است علائم و نشانه های زیر را داشته باشد:
- تب
- لرز
- درد شکم
- علائم شبیه آنفولانزا
- تغییر رنگ پوست
- ادرار تیره رنگ و یا مدفوع به رنگ خاک رس
اگر زردی ناشی از عفونت نباشد، ممکن است علائمی مانند کاهش وزن یا خارش پوست شخص را درگیر کند. گاهی اوقات ممکن است زردی ناشی از سرطان باشد که در آینده می تواند باعث ایجاد انسداد شود. اگر زردی ناشی از سرطان لوزالمعده یا مجاری صفراوی باشد، شایع ترین علامت آن درد شکم است. گاهی اوقات، در صورت داشتن علائم زیر ممکن است زردی همراه با سایر بیماری های کبدی زیر رخ دهد:
- هپاتیت مزمن یا التهاب کبد
- پیودرما گانگرنوزوم (نوعی بیماری پوستی)
- هپاتیت حد B، A و C
- پلی آرترالژیا( التهاب مفاصل)
زردی چگونه تشخیص داده می شود؟
- پزشکان زردی را با بررسی علائم کبدی بررسی می کنند و تشخیص می دهند. علائم این بیماری عبارتند از:
- کبودی پوست
- آنژیوم عنکبوتی (تراکم بیش از حد و غیرطبیعی رگ های خونی در نزدیکی سطح پوست)
- اریتم کف دست (رنگ قرمز کف دست و نوک انگشتان)
- آزمایش ادرار (که سطح بیلی روبین در آن بررسی می شود). یافته های آزمایش ادرار باید از طریق آزمایش سرم نیز تایید شوند. آزمایش سرم شامل CBC و سطح بیلی روبین خواهد بود.
علاوه بر موارد فوق، پزشک با استفاده از عکس رداری های ویژه سعی می کند تا اندازه کبد را نیز بدست آورد. در این حالت اگر باز هم تشخیص سخت باشد، از بافت کبد نمونه برداری می شود تا راه های تشخیصی بیشتر شوند.
یرقان و زردی در بزرگسالان به چه صورت درمان می شود؟
زردی معمولا در بزرگسالان نیازی به درمان ندارد( مشکل زردی در نوزادان بسیار واجب تر و شدیدتر می باشد). گاهی اوقات تلاش می شود تا درمان زردی به صورت علائمی درمان شوند. اما با این حال برخی از داروهایی که برای درمان زردی استفاده می شوند می توانند عوارضی داشته باشند. این عوارض عبارتند از:
- یبوست
- نفخ
- دل درد
- ورم معده
- استفراغ و اسهال که در موارد بسیار معدود پیش می آید.
شاید باورش سخت باشد اما جنسیت میتواند بر زردی نوزاد و میزان آن تاثیر بگذارد ، برای کسب اطلاعات بیشتر میتوانید مقاله تاثیر جنسیت بر زردی نوزاد را مطالعه کنید.
آیا می توان از زردی پیشگیری کرد؟
از آنجایی که دلایل زیادی برای زردی وجود دارد، انجام دادن اقدامات پیشگیرانه خاص بسیار دشوار خواهد بود. با این حال رعایت موارد زیر می تواند بسیار کمک کننده باشند:
- از عفونت هایی نظیر هپاتیت جلوگیری کنید
- از مصرف الکل آن هم بیش از حد پرخیز کنید
- از چاق شدن و اضافه وزن جلوگیری کنید
- کسترول خود را مدیریت کنید
شرح برخی از علل یرقان و زردی در بزرگسالان
- بیماریهای کبدی: مهمترین علت یرقان و زردی در بزرگسالان، بیماریهای کبدی مانند هپاتیت، سیروز کبدی و کبد چرب است. کبد به عنوان یکی از مهمترین اندامهای بدن، مسئول تصفیه سموم و مواد زائد از خون است. در صورتی که این عضو دچار آسیب شود، نمیتواند وظایف خود را به درستی انجام دهد و بیلیروبین در خون تجمع میکند.
- انسداد مجاری صفراوی: زمانی که مجاری صفراوی توسط سنگهای صفراوی، تومور یا التهاب مسدود میشود، بیلیروبین نمیتواند از کبد به رودهها منتقل شود. این انسداد منجر به افزایش بیلیروبین در خون و ایجاد یرقان و زردی در بزرگسالان میشود.
- کمخونی همولیتیک: در این نوع کمخونی، گلبولهای قرمز به سرعت تجزیه میشوند و کبد نمیتواند به سرعت کافی بیلیروبین اضافی را پردازش کند. این وضعیت نیز میتواند منجر به یرقان و زردی در بزرگسالان شود.
- هپاتیت ویروسی: هپاتیت A، B، C و سایر انواع هپاتیتهای ویروسی میتوانند باعث التهاب کبد و افزایش سطح بیلیروبین در خون شوند. در این حالت، کبد نمیتواند بیلیروبین را به درستی پردازش کند و این امر باعث زردی پوست و چشمها میشود.
- نارسایی قلبی: نارسایی قلبی نیز میتواند منجر به تجمع مایعات در بدن و کاهش عملکرد کبد شود که در نهایت باعث بروز یرقان و زردی در بزرگسالان میشود.
- مسمومیت دارویی یا مصرف الکل: مصرف طولانیمدت الکل یا استفاده از برخی داروها میتواند به کبد آسیب برساند و منجر به یرقان و زردی در بزرگسالان شود. برخی از داروها ممکن است باعث التهاب یا آسیب به سلولهای کبد شوند که باعث اختلال در متابولیسم بیلیروبین میشود.
تشخیص یرقان و زردی در بزرگسالان
برای تشخیص یرقان و زردی در بزرگسالان، پزشک ممکن است از چندین روش تشخیصی استفاده کند که شامل موارد زیر است:
- آزمایش خون: این آزمایش میتواند سطح بیلیروبین را در خون اندازهگیری کند. همچنین، آزمایشات کبدی میتوانند نشاندهنده مشکلات کبدی باشند.
- آزمایشات تصویربرداری: آزمایشاتی مانند سونوگرافی، سیتیاسکن یا امآرآی میتوانند به پزشک کمک کنند تا وجود انسداد در مجاری صفراوی یا تودههای غیرطبیعی را تشخیص دهد.
- بیوپسی کبد: در برخی موارد، پزشک ممکن است برای بررسی دقیقتر بافت کبد، نمونهای از آن را بردارد تا وجود التهاب یا آسیب در کبد بررسی شود.
برای تشخیص زود هنگام زردی نوزاد و پیشگیری از خطرات احتمالی، پیشنهاد میکنیم مقاله تشخیص زردی نوزاد زودرس را مطالعه کنید.
شرح برخی از علائم یرقان و زردی در بزرگسالان
علائم یرقان و زردی در بزرگسالان بسته به علت اصلی ممکن است متفاوت باشد، اما علائم اصلی آن شامل موارد زیر است:
- زردی پوست و سفیدی چشمها: این علامت اصلی و قابل تشخیص یرقان و زردی در بزرگسالان است که ناشی از افزایش بیلیروبین در خون است.
- خستگی و ضعف: بسیاری از افرادی که دچار یرقان هستند، از خستگی مفرط و ضعف عضلانی شکایت میکنند.
- کاهش اشتها: یرقان میتواند باعث کاهش اشتها و در نتیجه کاهش وزن شود.
- درد شکمی: درد یا ناراحتی در ناحیه شکم به ویژه در ناحیه کبد نیز از علائم رایج است.
- ادرار تیرهرنگ: ادرار تیرهرنگ میتواند نشانه افزایش بیلیروبین در خون باشد.
- مدفوع رنگپریده: بیلیروبین به طور معمول به مدفوع رنگ قهوهای میدهد، بنابراین کاهش آن میتواند باعث تغییر رنگ مدفوع به خاکستری یا سفید شود.
چگونه از یرقان و زردی در بزرگسالان جلوگیری کنیم؟
برای جلوگیری از یرقان و زردی در بزرگسالان، ابتدا باید از سلامت کبد خود مراقبت کنید. با داشتن یک رژیم غذایی سالم شامل میوهها، سبزیجات، غلات کامل و پروتئینهای کمچرب میتوانید سلامت کبد را تقویت کنید. از مصرف الکل خودداری کنید، زیرا الکل به کبد آسیب میزند و یکی از دلایل اصلی یرقان است. واکسیناسیون علیه هپاتیت A و B نیز میتواند از بیماریهای ویروسی مرتبط با کبد پیشگیری کند. مراقبت از وزن سالم، ورزش منظم و مصرف آب کافی به سلامت کبد کمک میکند. همچنین، مصرف داروها را تحت نظر پزشک انجام دهید و از مواد سمی دوری کنید.
جمع بندی
همانطور که در این مقاله خواندید، یرقان و زردی در بزرگسالان می تواند دلایل بسیار زیادی داشته باشد. پیشگیری کردن از این بیماری ها می تواند بسیار سخت باشد. بنابراین بهتر است توصیه های گفته شده در قسمت قبل را جدی بگیرید. در اکثر مواقع زردی در بزرگسالان خطر خاصی را ایجاد نمی کند و خود به خود خوب می شود. ولی اگر علائم تشدید شوند، بهتر است با یک پزشک متخصص در این زمینه صحبت کنید.
سخن پایانی
یرقان و زردی در بزرگسالان میتواند نشانهای از مشکلات جدی سلامت باشد که نیاز به توجه و درمان فوری دارد. اگر شما یا یکی از نزدیکانتان با علائم زردی مواجه شدید، بهتر است هرچه سریعتر به پزشک مراجعه کنید تا علت دقیق تشخیص داده شود و درمان مناسب صورت گیرد.
توجه به علائم و نشانهها و اقدام به موقع میتواند از پیشرفت بیماری و عوارض جدی آن جلوگیری کند. به یاد داشته باشید که پیشگیری همیشه بهتر از درمان است؛ بنابراین، حفظ سبک زندگی سالم و مراقبت از سلامت کبد میتواند نقش مهمی در جلوگیری از ابتلا به یرقان و زردی در بزرگسالان داشته باشد.
سوالات متداول درباره یرقان و زردی در بزرگسالان
- آیا یرقان میتواند به تنهایی درمان شود؟
خیر، یرقان و زردی در بزرگسالان خود به خود از بین نمیرود و نیاز به تشخیص دقیق و درمان علت اصلی دارد.
- آیا مصرف الکل میتواند باعث یرقان شود؟
بله، مصرف مداوم الکل میتواند به کبد آسیب برساند و باعث یرقان و زردی در بزرگسالان شود.
- آیا یرقان مسری است؟
یرقان به خودی خود مسری نیست، اما اگر به علت بیماریهای عفونی مانند هپاتیت ویروسی باشد، ممکن است این بیماریها قابل انتقال باشند.
- چگونه میتوان از یرقان پیشگیری کرد؟
با حفظ سلامت کبد، اجتناب از مصرف الکل، واکسیناسیون علیه هپاتیت و رعایت رژیم غذایی سالم، میتوان از بروز یرقان و زردی در بزرگسالان جلوگیری کرد.
من کە بیماری پسوریازیس دارم و مدام دارو استفادە میکنم هم بە زردی پوستم ارتباط دارد؟،مرحله دارویی من به آمپول کوسنتیکس رسیدە است،و اصلا سیمای من به کلی تغییر کرده است
سلام. اگه احساس کردید که علائم داره شدیدتر میشه، حتما به پزشک مراجعه کنید.
زردی در بزرگسالی بیشتر از چی نشات میگیره؟ تحت چه شرایطی به وجود میاد ؟
زردی یا یرقان در بزرگسالی معمولاً ناشی از مشکلات کبدی (مانند هپاتیت یا سیروز)، انسداد مجاری صفراوی، یا تجزیه بیش از حد گلبولهای قرمز خون است.
مرسی مفید بود
سلامت باشید
بنظر خیلی حاد نمیاد اگ در بزرگسالی زردی داشته باشیم درسته؟!
زردی در بزرگسالان همیشه جدی است و نیاز به بررسی پزشکی دارد، زیرا میتواند نشانهای از مشکلات زمینهای جدی مانند بیماریهای کبدی، انسداد مجاری صفراوی یا مشکلات خونی باشد و نباید نادیده گرفته شود.
بنظرتون زردی در بزرگسالی جای نگرانی داره ؟!
زردی در بزرگسالان همیشه نیاز به بررسی توسط پزشک دارد، زیرا میتواند نشانهای از مشکلات جدی کبدی، صفراوی یا خونی باشد.
چی میشه که آدم توی بزرگسالی یرقان میگیره ؟ عواملش چین؟